1. Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı

Irak- Türkiye Ham Petrol Boru Hattı (ITB), 27 Ağustos 1973 tarihinde, Türkiye Cumhuriyeti ile Irak Cumhuriyeti Hükümetleri arasında imzalanan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması çerçevesinde Irak’ın Kerkük ve diğer üretim sahalarında üretilen ham petrolün Ceyhan (Yumurtalık) Deniz Terminaline ulaştırılması amacıyla inşa edilmiştir. 40” çapında, 986 km uzunluğundaki ilk hat 1976 yılında işletmeye alınmış ve ilk tanker yüklemesi 25 Mayıs 1977 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Birinci boru hattına paralel olan ve inşaat çalışmaları 1985 yılında başlayan ikinci boru hattı 1987 yılında tamamlanmıştır. 46” lik bu boru hattı ile yıllık taşıma kapasitesi 70,9 milyon tona yükseltilmiştir. 19 Eylül 2010 tarihinde Ülkemiz ile Irak arasında ITB’nin süresi dolan anlaşmalarının ve ilgili protokollerinin yenilenmesine ve 15 yıl boyunca uzatılmasına yönelik Değişiklik Anlaşması imzalanmıştır.

2014 yılı Mayıs ayından itibaren IKBY tarafından ITB hattına petrol pompajı yapılmakta olup, hâlihazırda günlük 500-600 bin varil Irak petrolü Ceyhan Terminaline gönderilmektedir. Hatta IKBY tarafından petrol sevkiyatının başlamasının ardından Irak Merkezi Hükümeti konuyu 23 Mayıs 2014 tarihinde ICC nezdinde tahkime taşımış bulunmaktadır. Yetki duruşması gerçekleştirilmiş olup, tahkim süreci devam etmektedir.

2. Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı (BTC)

Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı (BTC) ile başta Azeri petrolü olmak üzere, Hazar Bölgesi’nde üretilecek petrolün emniyetli, ekonomik ve çevresel açıdan uygun bir boru hattı sistemi aracılığıyla Azerbaycan, Gürcistan üzerinden Ceyhan’a taşınması ve buradan da tankerlerle dünya pazarlarına ulaştırılması amaçlanmaktadır.

Bu kapsamda, 18 Kasım 1999 tarihinde Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye arasında Hükümetlerarası Anlaşma imzalanmıştır. Hükümetlerarası Anlaşmanın eki olan Evsahibi Hükümet Anlaşması ise 19 Ekim 2000 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti ile Ana İhraç Boru Hattı İştirakçileri arasında imzalanmıştır.

Toplam 1769 km uzunluğundaki BTC boru hattının 1076 km’lik Türkiye kısmının Anahtar Teslim Müteahhitliği Boru Hatları İle Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) tarafından gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda boru hattının Türkiye kısmının işletimi BOTAŞ International Limited (BIL) tarafından gerçekleştirilmektedir.

Bakü (Azerbaycan), Tiflis (Gürcistan) üzerinden Ceyhan Terminaline ulaşan boru hattının kapasitesi yıllık 50 milyon tondur. 4 Haziran 2006 tarihinde işletmeye alınan BTC Ham Petrol Boru Hattı ile başta Azeri petrolü olmak üzere, Hazar menşeili petroller, emniyetli, ekonomik ve çevresel açıdan uygun bir şekilde Ceyhan’a taşınmakta ve buradan da tankerlerle dünya pazarlarına ulaştırılmaktadır.

20 Ocak 2016 itibariyle bugüne kadar toplamda yaklaşık 2 Milyar 377 Milyon Varil petrol 3128 tanker vasıtasıyla dünya pazarlarına taşınmıştır. Azerbaycan’daki üretime bağlı olarak hattan zaman zaman Türkmen ve Kazak petrolleri de taşınmaktadır.

Kaynak: T.C. Enerji Bakanlığı